🇵🇭 🇨🇩 🇵🇪🇰🇭🇸🇬🇯🇵

អំណាចអាចផ្តល់ឱ្យមេដឹកនាំនូវឱកាសគ្រប់គ្រងប្រទេស ប៉ុន្តែអំណាចមិនមែនជាខែលការពារពួកគេពីការទទួលខុសត្រូវចំពោះអំពើពុករលួយជារៀងរហូតនោះទេ។ ប្រវត្តិសាស្ត្រពិភពលោកបានបង្ហាញថា មេដឹកនាំមួយចំនួនដែលប្រើអំណាចរដ្ឋដើម្បីប្រមូលទ្រព្យសម្បត្តិផ្ទាល់ខ្លួន បានបញ្ចប់ជីវិតនយោបាយដោយការនិរទេសខ្លួន ការជាប់ពន្ធនាគារ ការរឹបអូសទ្រព្យសម្បត្តិ និងការប្រឈមមុខនឹងប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌។

AI-generated image for illustrative purposes only, symbolically reflecting the themes discussed in this article.

​នៅក្នុងប្រព័ន្ធនយោបាយប្រជាធិបតេយ្យ និងគោលការណ៍អភិបាលកិច្ចល្អ អំណាចនយោបាយត្រូវបានចាត់ទុកជាអាណត្តិដែលប្រជាពលរដ្ឋប្រគល់ឱ្យមេដឹកនាំ ដើម្បីបម្រើផលប្រយោជន៍សាធារណៈ មិនមែនជាឧបករណ៍សម្រាប់កេងប្រវ័ញ្ចធនធានជាតិ ឬប្រមូលទ្រព្យសម្បត្តិឱ្យខ្លួនឯង និងក្រុមគ្រួសារនោះទេ។

ទោះជាយ៉ាងណា នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនយោបាយពិភពលោក មានមេដឹកនាំមួយចំនួនបានប្រើប្រាស់អំណាចរដ្ឋ ដើម្បីបង្កើតបណ្ដាញពុករលួយ លួចបន្លំថវិកាជាតិ កេងប្រវ័ញ្ចធនធានធម្មជាតិ និងផ្ទេរទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈទៅកាន់គណនីឯកជននៅក្រៅប្រទេស។

នៅពេលពួកគេកាន់អំណាច ពួកគេអាចមានកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ ស្ថាប័នសន្តិសុខ តុលាការ និងយន្តការរដ្ឋបាលនៅក្នុងដៃ។ ប៉ុន្តែសំណួរដែលគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍គឺ៖ តើនៅពេលដែលពួកគេបាត់បង់អំណាច តើពួកគេអាចបន្តការពារខ្លួនពីការទទួលខុសត្រូវបានដែរឬទេ? បទពិសោធន៍ពីប្រទេសហ្វីលីពីន សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ និងប្រទេសប៉េរូ បង្ហាញពីវាសនាផ្សេងៗគ្នារបស់មេដឹកនាំដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើពុករលួយ និងការរំលោភអំណាច។

​ករណីទី១៖ ប្រទេសហ្វីលីពីន –លោក ហ្វើឌីណង់ ម៉ាកូស(Ferdinand Marcos) បាត់បង់អំណាច រត់ភៀសខ្លួន និងទ្រព្យសម្បត្តិរាប់រយលានដុល្លារត្រូវបានរដ្ឋទាមទារយកមកវិញ

​​លោក Ferdinand Marcos គឺជាឧទាហរណ៍ដ៏ល្បីមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនយោបាយអាស៊ី ដែលការគ្រប់គ្រងប្រទេសរយៈពេលយូរបានបញ្ចប់ដោយការបាត់បង់អំណាច និងការភៀសខ្លួនចេញពីប្រទេស។ លោកបានកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីនអស់រយៈពេលប្រមាណ ២១ឆ្នាំ។ ក្នុងអំឡុងពេលកាន់អំណាច របបរបស់លោកត្រូវបានរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងអំពីការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស ការបង្ក្រាបគូប្រជែងនយោបាយ និងអំពើពុករលួយ។

នៅឆ្នាំ១៩៨៦ បន្ទាប់ពីមានចលនាបដិវត្តន៍ប្រជាជន ដែលគេស្គាល់ថា People Power Revolution លោក Marcos ត្រូវបានបង្ខំឱ្យចាកចេញពីអំណាច និងភៀសខ្លួនទៅរស់នៅសហរដ្ឋអាមេរិកជាមួយគ្រួសារ។

អ្វីដែលគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ គឺក្រោយពីរបបរបស់លោកដួលរលំ រដ្ឋាភិបាលហ្វីលីពីនបានបង្កើតគណៈកម្មការមួយឈ្មោះ Presidential Commission on Good Government (PCGG) ដើម្បីស៊ើបអង្កេត និងប្រមូលទ្រព្យសម្បត្តិដែលត្រូវបានចោទថាបានទទួលដោយខុសច្បាប់ពីរបប Marcos។

តាមសេចក្ដីសម្រេចរបស់តុលាការកំពូលហ្វីលីពីន ប្រាក់បញ្ញើនៅធនាគារស្វីសដែលមានប្រភពពីទ្រព្យសម្បត្តិខុសច្បាប់ ត្រូវបានរឹបអូសជាកម្មសិទ្ធិរបស់រដ្ឋ។ នៅឆ្នាំ២០០៤ ប្រទេសស្វីសបានប្រគល់ប្រាក់ប្រមាណ ៦៨៣លានដុល្លារអាមេរិក រួមទាំងការប្រាក់ដែលកើនឡើង ទៅឱ្យរតនាគារហ្វីលីពីនវិញ។

​លោក Marcos បានស្លាប់នៅនិរទេសខ្លួនក្នុងរដ្ឋហាវ៉ៃ សហរដ្ឋអាមេរិក នៅឆ្នាំ១៩៨៩ ដោយមិនបានវិលត្រឡប់មកកាន់អំណាចវិញឡើយ។ ការបាត់បង់អំណាចមិនមានន័យថាទ្រព្យសម្បត្តិដែលបានប្រមូលទុកដោយខុសច្បាប់នឹងក្លាយជាកម្មសិទ្ធិស្របច្បាប់ជារៀងរហូតនោះទេ។ រដ្ឋាភិបាលថ្មីអាចប្រើប្រាស់យន្តការតុលាការ និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ ដើម្បីតាមប្រមូលទ្រព្យសម្បត្តិជាតិមកវិញ។

ករណីទី២៖ ប្រទេសកុងហ្គោ – លោក ម៉ូប៊ូទូ សេសេ សេកូ (Mobutu Sese Seko) បន្សល់ទុកប្រទេសក្រីក្រ ហើយបញ្ចប់ជីវិតនៅនិរទេសខ្លួន

​លោក លោក ម៉ូប៊ូទូ សេសេ សេកូ គឺជាឧទាហរណ៍មួយទៀតបង្ហាញពីផលវិបាកដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនៃអំពើពុករលួយក្នុងរបបផ្ដាច់ការ។លោកបានកាន់អំណាចក្នុងប្រទេសហ្សៃរ៍ ដែលបច្ចុប្បន្នជាសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ អស់រយៈពេលប្រមាណ ៣២ឆ្នាំ ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៦៥ ដល់ឆ្នាំ១៩៩៧។ ក្នុងអំឡុងពេលនោះ លោកត្រូវបានគេចោទប្រកាន់ថាបានប្រើប្រាស់ធនធានរដ្ឋ និងអំណាចនយោបាយ ដើម្បីប្រមូលទ្រព្យសម្បត្តិផ្ទាល់ខ្លួនយ៉ាងច្រើន ខណៈប្រទេសជាតិប្រឈមមុខនឹងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច និងភាពក្រីក្ររបស់ប្រជាជន។

របាយការណ៍របស់ធនាគារពិភពលោកបានលើកឡើងថា ទ្រព្យសម្បត្តិផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ Mobutu នៅពាក់កណ្ដាលទសវត្សរ៍១៩៨០ ត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណថាមានដល់ប្រមាណ ៤ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក ខណៈសេដ្ឋកិច្ចប្រទេសកំពុងធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង។ នៅឆ្នាំ១៩៩៧ កងកម្លាំងប្រឆាំងដែលដឹកនាំដោយ លោក ឡូរ៉ង់-ដេហ្ស៊ីរ៉េ កាប៊ីឡា (Laurent-Désiré Kabila) បានវាយផ្ដួលរំលំរបបរបស់ Mobutu។ នៅថ្ងៃទី១៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៩៧ លោកបានភៀសខ្លួនចេញពីប្រទេស ហើយទៅរស់នៅនិរទេសក្នុងប្រទេសម៉ារ៉ុក។ ប៉ុន្តែវាសនារបស់លោកមិនបានបញ្ចប់ដោយការរស់នៅប្រកបដោយសុវត្ថិភាព និងសុខសាន្តនោះទេ។ លោកបានស្លាប់នៅប្រទេសម៉ារ៉ុក នៅឆ្នាំ១៩៩៧ ដោយសារជំងឺមហារីក។

ចំណែកទ្រព្យសម្បត្តិដែលត្រូវបានចោទថាបានប្រមូលដោយខុសច្បាប់ ក៏ក្លាយជាបញ្ហាផ្លូវច្បាប់អន្តរជាតិផងដែរ។ ប្រទេសស្វីសបានបង្កកទ្រព្យសម្បត្តិមួយចំនួនរបស់លោក និងក្រុមគ្រួសារ ព្រមទាំងមានការលក់ដេញថ្លៃវីឡារបស់លោកនៅមាត់បឹងហ្សឺណែវក្នុងឆ្នាំ២០០១។ ទោះជាយ៉ាងណា ការស្វែងរក និងប្រមូលទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់ត្រឡប់មកវិញបានជួបការលំបាក។

​ករណីទី៣៖ ប្រទេសប៉េរូ –លោក អាល់ប៊ឺតូ ហ្វ៊ូជីម៉ូរី (Alberto Fujimori) រត់គេចខ្លួន ត្រូវបានចាប់បញ្ជូនមកវិញ និងជាប់ពន្ធនាគារ

​ករណីរបស់លោក លោក អាល់ប៊ឺតូ ហ្វ៊ូជីម៉ូរី ជាឧទាហរណ៍ដ៏សំខាន់មួយដែលបង្ហាញថា អតីតប្រធានាធិបតីក៏អាចត្រូវបាននាំមកកាត់ទោសតាមផ្លូវច្បាប់ ប្រសិនបើមានភស្តុតាង និងប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ឯករាជ្យ។ លោក បានកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីប៉េរូ ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៩០ ដល់ឆ្នាំ២០០០។ រដ្ឋាភិបាលរបស់លោកត្រូវបានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងអាស្រូវពុករលួយ ការសូកប៉ាន់មន្ត្រី ការប្រើប្រាស់ថវិការដ្ឋខុសគោលដៅ និងការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស។

នៅឆ្នាំ២០០០ នៅពេលរឿងអាស្រូវពុករលួយកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ លោកបានចាកចេញពីប្រទេសទៅប្រទេសជប៉ុន ហើយផ្ញើលិខិតលាលែងពីតំណែងប្រធានាធិបតី។ ប៉ុន្តែរដ្ឋសភាប៉េរូបានប្រកាសថា លោកមិនមានសមត្ថភាពបន្តកាន់តំណែងទៀតឡើយ។ នៅឆ្នាំ២០០៥ លោកបានធ្វើដំណើរទៅប្រទេសឈីលី ហើយត្រូវបានចាប់ខ្លួន។ នៅឆ្នាំ២០០៧ តុលាការកំពូលឈីលីបានអនុម័តការធ្វើបត្យាប័នបញ្ជូនលោកទៅប្រទេសប៉េរូ ដើម្បីប្រឈមមុខនឹងការកាត់ទោស។

អ្វីដែលសំខាន់ គឺនៅឆ្នាំ២០០៩ តុលាការកំពូលប៉េរូបានបញ្ជាក់សាលក្រមផ្ដន្ទាទោសលោកឱ្យជាប់ពន្ធនាគារ ២៥ឆ្នាំ ពាក់ព័ន្ធនឹងបទល្មើសសម្លាប់មនុស្ស និងការចាប់ជំរិតក្នុងសំណុំរឿង បារីយ៉ូស អាល់តូស (Barrios Altos) និង ឡា កាន់ទូតា (La Cantuta)។ ក្រៅពីនេះ លោកក៏ត្រូវបានផ្ដន្ទាទោសក្នុងសំណុំរឿងពុករលួយផ្សេងៗទៀត រួមមានការប្រើប្រាស់ថវិការដ្ឋដោយខុសច្បាប់ និងការសូកប៉ាន់មន្ត្រីនយោបាយ។ ក្នុងសំណុំរឿងមួយ លោកត្រូវបានកាត់ទោសពាក់ព័ន្ធនឹងការផ្ទេរប្រាក់រដ្ឋចំនួន ១៥លានដុល្លារទៅឱ្យអតីតប្រធានចារកម្មរបស់លោក គឺ វ្លាឌីមីរ៉ូ ម៉ុនតេស៊ីណូស (Vladimiro Montesinos)។

​លោក Fujimori បានទទួលមរណភាពនៅ​ ឆ្នាំ២០២៤ ក្នុងប្រទេសប៉េរូ បន្ទាប់ពីមានបញ្ហាសុខភាព។ លោកបានចំណាយពេលជាច្រើនឆ្នាំក្នុងពន្ធនាគារ និងជីវិតក្រោមការកាត់ទោសរបស់តុលាការ។ ករណី​នេះ​ឆ្លុះបញ្ចាំង​ឱ្យឃើញ​ថា អតីតមេដឹកនាំមិនអាចប្រើអំណាចពីអតីតកាលដើម្បីគេចផុតពីការទទួលខុសត្រូវបានជានិច្ចទេ។ ប្រព័ន្ធតុលាការដែលមានឯករាជ្យភាព និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងប្រទេស អាចនាំមេដឹកនាំដែលរត់គេចខ្លួនមកប្រឈមមុខនឹងច្បាប់។

​ចំពោះប្រទេសកម្ពុជា បទពិសោធន៍ពីហ្វីលីពីន កុងហ្គោ និងប៉េរូ គឺជាមេរៀនសំខាន់មួយសម្រាប់ការកសាងប្រព័ន្ធអភិបាលកិច្ចល្អ និងការប្រឆាំងអំពើពុករលួយ។ ប្រទេសមួយមិនអាចក្លាយជាប្រទេសមានការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាពបានឡើយ ប្រសិនបើធនធានជាតិ និងថវិកាសាធារណៈត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយគ្មានការត្រួតពិនិត្យ និងគ្មានគណនេយ្យភាព។

ការប្រឆាំងអំពើពុករលួយមិនគួរត្រូវបានយល់ថា ជាការប្រឆាំងនឹងបុគ្គល ឬគណបក្សនយោបាយណាមួយឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាគឺជាការការពារផលប្រយោជន៍រួមរបស់ប្រជាជាតិ។

ប្រសិនបើមេដឹកនាំម្នាក់មានភាពស្មោះត្រង់ និងមានឆន្ទៈបម្រើជាតិ គាត់គួរតែគាំទ្រឱ្យមានប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យអំណាចដោយឯករាជ្យ ព្រមទាំងទទួលយកការរិះគន់ និងការត្រួតពិនិត្យពីប្រជាពលរដ្ឋ។ ផ្ទុយទៅវិញ ប្រសិនបើមេដឹកនាំខ្លាចការត្រួតពិនិត្យ ខ្លាចការបង្ហាញព័ត៌មាន និងមិនអនុញ្ញាតឱ្យស្ថាប័នឯករាជ្យធ្វើការងារ នោះវាអាចបង្កើតលក្ខខណ្ឌឱ្យអំពើពុករលួយរីករាលដាលកាន់តែខ្លាំង។

គួរដឹងថា​​ មេដឹកនាំអាចគ្រប់គ្រងប្រទេសបាន ១០ឆ្នាំ ២០ឆ្នាំ ឬ ៣០ឆ្នាំ ប៉ុន្តែអំណាចមិនមែនជាកម្មសិទ្ធិផ្ទាល់ខ្លួនឡើយ។ វាជាអាណត្តិសាធារណៈដែលត្រូវប្រើប្រាស់ដើម្បីបម្រើប្រជាពលរដ្ឋ។ ហើយ អ្វីដែលគួរឱ្យព្រួយបារម្ភបំផុត មិនមែនគ្រាន់តែការបាត់បង់ប្រាក់ជាតិដោយសារអំពើពុករលួយនោះទេ ប៉ុន្តែគឺការបាត់បង់ទំនុកចិត្តរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ការធ្លាក់ចុះនៃស្ថាប័នជាតិ ការបាត់បង់ឱកាសអភិវឌ្ឍ និងការបន្សល់ទុកបំណុលសង្គមឱ្យកូនចៅជំនាន់ក្រោយ។ ប្រវត្តិសាស្ត្រអាចបង្ហាញថា មេដឹកនាំខ្លះអាចគេចផុតពីច្បាប់ក្នុងអំឡុងពេលកាន់អំណាច ប៉ុន្តែការមានអំណាចមិនមានន័យថា ពួកគេមានសិទ្ធិលើកលែងខ្លួនឯងពីការទទួលខុសត្រូវនោះទេ។

ប្រទេសដែលគ្មានអំពើពុករលួយ និងមានប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ត្រឹមត្រូវ ជាគ្រឹះនៃការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព និងភាពរុងរឿងរបស់ជាតិ

ប្រទេសដែលមានអំពើពុករលួយទាប និងប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌រឹងមាំ តែងតែមានលក្ខខណ្ឌល្អប្រសើរសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច ការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ ការទាក់ទាញវិនិយោគ និងការកសាងទំនុកចិត្តរបស់ប្រជាពលរដ្ឋចំពោះស្ថាប័នរដ្ឋ។

១. អត្ថប្រយោជន៍នៃប្រទេសដែលគ្មាន ឬមានអំពើពុករលួយក្នុងកម្រិតទាប

អំពើពុករលួយ គឺជាឧបសគ្គដ៏ធំមួយចំពោះការអភិវឌ្ឍប្រទេស។ នៅពេលមន្ត្រីសាធារណៈប្រើប្រាស់អំណាចដើម្បីទទួលផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ថវិកាជាតិអាចត្រូវបានខ្ជះខ្ជាយ ការផ្តល់សេវាសាធារណៈបាត់បង់ប្រសិទ្ធភាព ហើយធនធានដែលគួរតែយកទៅអភិវឌ្ឍសង្គម បែរជាធ្លាក់ទៅក្នុងដៃក្រុមមនុស្សមួយចំនួន។ ផ្ទុយទៅវិញ ប្រទេសដែលមានការប្រឆាំងអំពើពុករលួយប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព នឹងទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ជាច្រើន៖

ទី១៖ ថវិកាជាតិប្រើប្រាស់ចំគោលដៅ។ ប្រាក់ពន្ធរបស់ប្រជាពលរដ្ឋអាចត្រូវបានយកទៅសាងសង់សាលារៀន មន្ទីរពេទ្យ ផ្លូវថ្នល់ ប្រព័ន្ធទឹកស្អាត និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធចាំបាច់ផ្សេងៗ ដោយកាត់បន្ថយការកេងប្រវ័ញ្ច និងការចំណាយមិនត្រឹមត្រូវ។

ទី២៖ ទាក់ទាញការវិនិយោគក្នុងស្រុក និងបរទេស។ អ្នកវិនិយោគតែងតែចង់ធ្វើអាជីវកម្មនៅក្នុងប្រទេសដែលមានច្បាប់ច្បាស់លាស់ មន្ត្រីសាធារណៈមានសុចរិតភាព និងមិនត្រូវបង់ប្រាក់ក្រៅផ្លូវការដើម្បីទទួលបានសេវា ឬសិទ្ធិអាជីវកម្ម។

ទី៣៖ បង្កើនសមភាពសង្គម។ នៅពេលការប្រកួតប្រជែងផ្អែកលើសមត្ថភាព មិនមែនផ្អែកលើទំនាក់ទំនង ឬការទិញលក់អំណាច នោះប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់រូបមានឱកាសទទួលបានការងារ ការអប់រំ និងសេវាសាធារណៈដោយស្មើភាព។

ទី៤៖ បង្កើនទំនុកចិត្តរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ នៅពេលប្រជាពលរដ្ឋមើលឃើញថា រដ្ឋាភិបាលប្រើប្រាស់ធនធានជាតិដោយមានការទទួលខុសត្រូវ ពួកគេនឹងមានជំនឿលើស្ថាប័នរដ្ឋ និងមានឆន្ទៈចូលរួមកសាងប្រទេស។

២. ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ត្រឹមត្រូវ ជាខែលការពារសិទ្ធិ និងសេរីភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ

ការប្រឆាំងអំពើពុករលួយមិនអាចទទួលបានជោគជ័យឡើយ ប្រសិនបើគ្មានប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ឯករាជ្យ និងមានប្រសិទ្ធភាព។

ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ត្រឹមត្រូវ គឺជាប្រព័ន្ធដែលធានាថា មនុស្សគ្រប់រូបស្មើគ្នាចំពោះមុខច្បាប់ ដោយមិនគិតពីឋានៈ តួនាទី ទ្រព្យសម្បត្តិ ឬឥទ្ធិពលនយោបាយ។ អ្នកមានអំណាចក៏ត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះច្បាប់ដូចប្រជាពលរដ្ឋធម្មតាដែរ។

នៅក្នុងសង្គមដែលមានប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ឯករាជ្យ ប្រជាពលរដ្ឋអាចប្រើប្រាស់តុលាការដើម្បីការពារសិទ្ធិរបស់ខ្លួន ដោះស្រាយវិវាទ និងទាមទារយុត្តិធម៌នៅពេលរងការរំលោភបំពាន។

លើសពីនេះ ប្រព័ន្ធតុលាការដែលមានភាពឯករាជ្យ និងយុត្តិធម៌ ក៏ជួយទប់ស្កាត់ការប្រើប្រាស់អំណាចខុសច្បាប់ ការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស និងការប្រមូលផ្តុំអំណាចនៅក្នុងដៃបុគ្គល ឬក្រុមមនុស្សតូចមួយ។

​ទី១៖ ប្រទេសសិង្ហបុរី

សិង្ហបុរីត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាគំរូដ៏សំខាន់មួយនៅអាស៊ី ក្នុងការកសាងរដ្ឋបាលសាធារណៈដែលមានប្រសិទ្ធភាព និងការប្រឆាំងអំពើពុករលួយ។ ប្រទេសនេះបានបង្កើតការិយាល័យស៊ើបអង្កេតអំពើពុករលួយ (Corrupt Practices Investigation Bureau – CPIB) ដើម្បីស៊ើបអង្កេតករណីពុករលួយទាំងក្នុងវិស័យសាធារណៈ និងឯកជន។ ការអនុវត្តច្បាប់ប្រឆាំងអំពើពុករលួយយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ការផ្តល់ប្រាក់បៀវត្សរ៍សមរម្យដល់មន្ត្រី និងការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលប្រកបដោយវិន័យ គឺជាកត្តាសំខាន់ដែលបានជួយឱ្យប្រទេសនេះមានកម្រិតអំពើពុករលួយទាប។

ចំណែកប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ សិង្ហបុរីមានស្ថាប័នតុលាការដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធច្បាស់លាស់ និងប្រព័ន្ធច្បាប់ដែលអាចព្យាករបាន។ ការអនុវត្តកិច្ចសន្យា និងការការពារសិទ្ធិលើទ្រព្យសម្បត្តិ បានជួយបង្កើនទំនុកចិត្តរបស់វិនិយោគិនអន្តរជាតិ។

លទ្ធផលដែលអាចមើលឃើញ គឺសិង្ហបុរីបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុ ពាណិជ្ជកម្ម និងដឹកជញ្ជូនដ៏សំខាន់មួយរបស់ពិភពលោក ទោះបីជាប្រទេសនេះមានផ្ទៃដី និងធនធានធម្មជាតិកំណត់ក៏ដោយ។

ទោះជាយ៉ាងណា ការវាយតម្លៃលើប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ និងអភិបាលកិច្ចរបស់សិង្ហបុរី ក៏ត្រូវពិចារណាលើបញ្ហាសេរីភាពស៊ីវិល និងការការពារសិទ្ធិមនុស្សផងដែរ។ ការមានអំពើពុករលួយទាប មិនមានន័យថាប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងទាំងមូលល្អឥតខ្ចោះនោះទេ។

ទី២៖ ប្រទេសជប៉ុន

ប្រទេសជប៉ុនគឺជាឧទាហរណ៍មួយទៀតនៅអាស៊ី ដែលបង្ហាញពីសារៈសំខាន់នៃវិន័យសង្គម សុចរិតភាពរដ្ឋបាល និងការគោរពច្បាប់។ ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ជប៉ុនបានកសាងប្រទេសឡើងវិញ ដោយផ្តោតលើការពង្រឹងស្ថាប័នរដ្ឋ ការអប់រំ ការអភិវឌ្ឍឧស្សាហកម្ម និងការបង្កើតប្រព័ន្ធច្បាប់ដែលមានស្ថិរភាព។

ជប៉ុនមានប្រព័ន្ធតុលាការដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធច្បាស់លាស់ រួមទាំងតុលាការកំពូល និងតុលាការថ្នាក់ក្រោម។ គោលការណ៍នីតិរដ្ឋ និងការទទួលខុសត្រូវតាមច្បាប់ គឺជាផ្នែកសំខាន់នៃការគ្រប់គ្រងសង្គម។

ក្នុងវិស័យរដ្ឋបាល ការគ្រប់គ្រងថវិកា ការត្រួតពិនិត្យសាធារណៈ និងការទទួលខុសត្រូវរបស់មន្ត្រី បានជួយពង្រឹងទំនុកចិត្តលើស្ថាប័នរដ្ឋ។ ទោះបីជាប្រទេសជប៉ុននៅតែមានករណីអាស្រូវនយោបាយ និងអំពើពុករលួយកើតឡើងម្តងម្កាលក៏ដោយ ក៏ស្ថាប័នត្រួតពិនិត្យ សារព័ត៌មាន និងប្រព័ន្ធច្បាប់មានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការលាតត្រដាង និងដោះស្រាយបញ្ហាទាំងនោះ។

ចំណុចដែលគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ គឺជប៉ុនបានបង្ហាញថា ការអភិវឌ្ឍជាតិមិនមែនកើតឡើងដោយសារកំណើនសេដ្ឋកិច្ចតែមួយមុខទេ ប៉ុន្តែត្រូវមានស្ថាប័នរដ្ឋរឹងមាំ ការគោរពច្បាប់ និងការទទួលខុសត្រូវរបស់អ្នកដឹកនាំផងដែរ។

ជារួម ប្រទេសដែលមានអំពើពុករលួយក្នុងកម្រិតទាប និងប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ត្រឹមត្រូវ មានមូលដ្ឋានរឹងមាំជាងក្នុងការកសាងសេដ្ឋកិច្ច កាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ ការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងធានាស្ថិរភាពសង្គម។ បទពិសោធន៍របស់សិង្ហបុរី និងជប៉ុន បង្ហាញថា ស្ថាប័នរដ្ឋដែលមានប្រសិទ្ធភាព ការគោរពច្បាប់ និងការទទួលខុសត្រូវ គឺជាកត្តាសំខាន់នៃការអភិវឌ្ឍជាតិ។

ទោះជាយ៉ាងណា គ្មានប្រទេសណាមួយអាចអះអាងថាគ្មានអំពើពុករលួយទាំងស្រុងនោះទេ។ អ្វីដែលសំខាន់ គឺតើប្រទេសនោះមានឆន្ទៈ និងយន្តការគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការស៊ើបអង្កេត បង្ការ និងផ្តន្ទាទោសអ្នកប្រព្រឹត្តខុសច្បាប់ដែរឬទេ។

សម្រាប់កម្ពុជា ការអភិវឌ្ឍពិតប្រាកដមិនគួរវាស់វែងតែតាមចំនួនអគារខ្ពស់ៗ ផ្លូវថ្នល់ ឬទំហំសេដ្ឋកិច្ចប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវវាស់វែងតាមកម្រិតយុត្តិធម៌ក្នុងសង្គម សុចរិតភាពរបស់អ្នកដឹកនាំ និងសមត្ថភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងការទទួលបានសិទ្ធិស្មើៗគ្នាចំពោះមុខច្បាប់។

ព្រោះប្រទេសមួយអាចមានទ្រព្យសម្បត្តិច្រើន ប៉ុន្តែបើគ្មានយុត្តិធម៌ ទ្រព្យសម្បត្តិនោះមិនអាចធានាភាពរុងរឿងសម្រាប់ប្រជាជនបានឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ប្រទេសដែលមានច្បាប់ត្រឹមត្រូវ និងអ្នកដឹកនាំមានគណនេយ្យភាព គឺមានមូលដ្ឋានសម្រាប់កសាងអនាគតប្រកបដោយសេចក្តីសង្ឃឹម និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ៕


អំពីអ្នកនិពន្ធ៖ សុខ ចន្រ្តាវុធ ជាអតីតនិស្សិតថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់នៃពុទ្ធិកសាកលវិទ្យាល័យព្រះសីហនុរាជ និងជាអ្នកសារព័ត៌មានឯករាជ្យ។ រាល់ទស្សនៈ និងខ្លឹមសារដែលបង្ហាញក្នុងអត្ថបទវិភាគនេះ គឺជាទស្សនៈ និងស្នាដៃផ្ទាល់របស់អ្នកនិពន្ធ ហើយអ្នកនិពន្ធជាអ្នកទទួលខុសត្រូវទាំងស្រុងចំពោះខ្លឹមសារទាំងនោះ។

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *